درگذشت استاد مجید احمدی

استاد مجيد احمدی هنرمند خرم‌آبادی خواننده آلبوم زیبای «شو عید» یک‌شنبه ۲۱ اسفندماه ۱۳۹۰ در گیلان دار فانی را وداع گفت . استاد مجید احمدی فرزند طهماس از طایفه بیرانوند بازنشسته نیروی انتظامی (ژاندارمری) بود كه در سن ۶۰ سالگی بر اثر عارضه كليوی درگذشت . وی فعالیت هنری‌اش را از دهه ۴۰ آغاز و نخستین آلوم خود را در سال ۱۳۵۵ منتشر کرد . درگذشت اين هنرمند برجسته لرستانی را به خانواده وی و جامعه هنرمندان استان لرستان و تمامی لر زبانان جهان تسليت عرض می نمايم.
روحش شاد و يادش گرامی باد...

میرملاث، اولین بلدیه خرم آباد  
 

وجود آثار باستانی و تاریخی فراوان با قدمت زیاد در لرستان خودگواه پیشینه کهن فرهنگی این سرزمین است. غارهای شگفت انگیز با نقوش برجسته بر دیوارهای آن، اشیاء اعجاب آور به دست آمده از مکان های باستانی، پل های تاریخی و منحصر به فرد،اماکن تاریخی با معماری اصیل ایرانی و اسلامی و... همه حکایت از وجود تمدنی کهن در سرزمین باستانی لرستان دارد.
یکی از بناهای تاریخی لرستان ساختمان میرملاث است که در سال ۱۳۱۴ به منظور استقرار شهرداری خرم آباد در دامنه تپه پرشیبی در شمال شهر خرم آباد و یکی از مناطق پر رفت وآمد این شهر بنا شده است.این بنا که مربوط به اوایل دوره پهلوی است ودر سال ۱۳۸۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است مدتی پس از انتقال شهرداری به آن با توجه به ویژگیهای معماری بنا به وزارت فرهنگ وهنر وقت واگذار می شود و فرهنگ و هنر استان نیز پس از تحویل و مرمت، این محل را به نگارخانه تبدیل می کند و آن را نگارخانه میرملاث می نامد.علت نامگذاری میرملاث براین بنا نیز به خاطر وجود طرح های نقاشی شده بر روی دیواره های غارهای واقع در دره خوش منظر میرملاث در اطراف خرم آباد بوده است.مساحت کل ساختمان میرملاث ۲۰۰ متر مربع است که حدود نیمی از بنا سفید و نیمی دیگر محوطه نگارخانه را تشکیل می دهد، نمای ساختمان که به سمت شرق مشرف است آجری و با نقش های زیبایی است که ۲ پنجره و ۳ در ورودی در پهنه آن جای گرفته است . بام ساختمان شیروانی است و ارتفاع نسبتاً بلندی دارد و تنها سالن ۹۰ متری این ساختمان یک کثیرالاضلاع نامنظم است .

معاون سازمان میراث فرهنگی،صنایع دستی وگردشگری استان لرستان علت ثبت بنای میرملاث در آثار تاریخی را کاربری با عنوان بلدیه یا اولین شهرداری خرم آباد و همچنین سبک معماری دوره پهلوی این بنا عنوان کرد و گفت: بناهای دوره پهلوی به لحاظ این که برگرفته از فرهنگ معماری غربی است در نتیجه سبک معماری شان متمایز از دوره های قبلی است و مقدار کمی هم از معماری بومی تبعیت می کند.این بناها بیشتر تزئینات نما دارند و سقف آنها هم شیروانی با سیستم خرپای چوبی است و مصالح به کار رفته در آنها سنگ، آجر، چوب و آهن می باشد.
به گفته محمدرضا اسدی ، در میرملاث علاوه بر وجود مشخصه های معماری پهلوی تا حدودی از معماری بومی نیز به دلیل ویژگی های اقلیمی استفاده شده است ضمن این که در نمای این ساختمان پیش آمدگی و تورفتگی (نهار و نهیز) که در سبک های قبل از دوره اسلامی مرسوم بوده به کار رفته است.

مقبره‌ زیدبن على(ع)

مقبره‌ زیدبن على(ع) در محله‌اى به همین نام، در غرب مسجد جامع خرم‌آباد و در مرکز بازار روز این شهر واقع شده است. حریم مقبره شش هزار مترمربع وسعت دارد که در گذشته گورستان بوده است. در میان این زمین ، مقبره‌اى وجود دارد که آیات و کلمات مقدس را با خط نسخ و به طور برجسته بر آن نقش کرده‌اند . روى لبهٔ‌ شرقى مقبره ، نام استادکار نجار و تاریخ احداث آن آمده است . بناى کنونى مقبره به سال ۱۳۰۷ هجرى قمرى مربوط مى‌شود . براساس سنگ نبشتهٔ بنا که به خط کوفى است ، این مقبره در سال ۴۰۴ هجرى قمرى به فرمان بدر بن حسنویه ساخته شده و به زید بن علی بن حسین بن علی بن طالب (ع) تعلق دارد . بناى مقبره ، هشت ضلعى است که چهار ضلع اصلى دارد و هر یک از این اضلاع نیز به ضلع‌هاى کوچک‌ترى تقسیم شده‌اند . تمام بنای امام زاده زید بن علی خرم آباد از آجر ساخته شده است . صندوقى چوبى و قهوه‌اى رنگ با نقوش زیباى کنده‌کارى شده ، روى قبر جاى گرفته است . در هر دو گلدستهٔ مقبره نیز پله‌هایى براى رفتن به پشت‌بام کار گذاشته شده‌اند . مقبره دارای دو گلدسته مدور آجری در دو طرف می باشد که با کاشیهای زیبائی که کلماتی مقدس بر آن نوشته شده مزین گردیده است . درب اصلی حرم از چوبی مخصوص و به شکل زیبائی ساخته شده و آیات و کلمات مقدس با خط نسخ و به طور برجسته بر آن نقش گردیده است.

در حال حاضر به دلیل قرارگیری این امام زاده در مرکز بازار شهر خرم آباد حریم این بقعه به وسیله مغازه هایی احاطه شده است که برای توسعه گردشگری مذهبی در خرم آباد نیاز به آزاد سازی حریم این بنا است.

شهنشاه (بقعهٔ شجاع‌الدين خورشيد)

در ۲۰ کيلومترى جنوب خرم‌آباد ، ‌ روستايى سرسبز وجود دارد که روى کوه «پهناميل» و «کوس» قرار دارد و به گوشه يا گوشهٔ شهنشاه مشهور است. در اين روستا نقطه‌اى وجود دارد که بنا به روايتى محل دفن شجاع‌الدين خورشيد از اتابکان لر کوچک است. در ميان مقبره ، گورى قرار دارد که روى آن ، صندوقى چوبى با کنده‌‌کارى فراوان گذاشته شده است. نقش‌هاى صندوق ، کثيرالاضلاع‌هاى به هم پيوسته است . پلان مقبره مستطيل شكل و پلان داخلي آن هشت ضلعی و هر ضلع آن 5/2 متر است سبك معماري گنبد آن نار دو پوسته و مواد و مصالح آن سنگ گچ است  ارتفاع گنبد ۱۲ متر و داراى دو جدارهٔ‌ آجرى است؛ ولى مصالح ديوارهاى آن از سنگ و گچ است. در کنار مقبره يک گورستان قديمى وجود دارد که در آن سنگ قبرهاى متعدد به شکل‌هاى مختلف ديده مى‌شود. روى اين قبرها ، آياتى از قرآن کريم و کلمات مقدس به طور برجسته و با خط خوش کوفى کنده‌کارى شده است . این اثر به احتمال زیاد مربوط به سر سلسله اتابکان لر کوچک شجاع الدین خورشید است که به واسطه عدالت و دادگستری مقبره وی مورد احترام اهالی قرار گرفته است .

پل شکسته

پل شکسته یا پل شاپوری یا به گویش لری طاقِ پیل اِشکِسَه یکی از شاهکارهای معماری دوره ساسانیان محسوب می‌شود و در ضلع جنوبی قلعه فلک افلاک در جنوب شهر خرم‌آباد در استان لرستان واقع شده‌است. پل شاپوری عامل ارتباط غرب استان لرستان (طرهان) با شرق و از آنجا به خوزستان و تیسفون (پایتخت ساسانیان) بوده‌است.این پل هم اکنون ویرانه‌ای بیش نیست که در جنوب غربی خرم‌آباد قراردارد این پل در زمان خود از شاه کارهای معماری به حساب می‌آمده و دارای ۲۸ طاق یا دهانه بوده‌است اما امروز تنها ۶ طاق آن به جای مانده‌است.پل شاپوری در راستای غربی -شرقی با ارتفاع ۱۶ متر ساخته شده‌است و در دهانه پرطاق موج شکنهایی لوزی شکل برای کاهش تخریب سیل تعبیه شده‌ است.

مقبره باباطاهر

مقبره باباطاهر خرم‌آباد یکی از بناهای تاریخی و فرهنگی شهر خرم‌آباد است. باباطاهر شاعر معروف ایرانی به اعتقاد مردم خرم‌آباد ، لر و از اهالی خرم‌آباد بوده است. باباطاهر را در گویش لری باوطاهِر تلفظ می کنند . در آثار و دوبیتی های این شاعر ایرانی از کلمات و اصطلاحات لری استفاده شده است و این دلیلی است که مردم لرستان این شاعر را اهل استان خود می دانند.

مقبره :

ساختمان مقبره که مربوط به دوره خوارزمشاهی است در ضلع غربی قلعه فلک الافلاک و در محله ای که نزد مردم خرم‌آباد به دَرب باوطاهر معروف است قرار گرفته است . بنای مقبره متشکل از یک گنبد ساده و یک ورودی است، دیوارهای مقبره متشکل از ۸ ضلع است که چعار ضلع آن هر یک به ابعاد ۵/۲ متر و اضلاع فرعی هریک ۷۰/۱ سانتیمتر است. محل قبر احتمالی باباطاهر در سردآبه قرار دارد، ضریحی چوبی بر روی قبر وجود داشته که به مرور زمان از بین رفته است . در دوران معاصر یک اطاق کوچک که به آن قلندرخانه می گفتند اضافه شده است . مقبره باباطاهر خرم‌آباد به شماره ۱۹۲۲ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

پل آجری ( گپ )

پل آجری در مركز شهر خرم آباد و بر روی رودخانه گلال واقع شده است . اين پل دو قسمت شرقی و غربی شهر را به هم متصل نموده و دارای 24 چشمه طاق است طول آن بيش از 350 متر ،پهنای آن 5/8 متر و ارتفاع آن از كف رودخانه تا روگذر پل 8 مترمربع است . مواد و مصالح آن در قسمت پايه ها از سنگهای تراشيده شده با ملات آهك و گچ و پايه های چشمه طاقها از آجر ساخته شده است . برسينه ای شمالی پل كتيبه های سنگی نصب شده است كه با حروف مقطعه نوشته شده و به عنوان طلسم معروف است.بخش ميانی پل و شاه نشين آن شباهت زيادی باشاه نشين پل خواجو در اصفهان دارد كه در اثر سيل تخريب شده ومجددا با سيمان مرمت شده است.اين اثرارزشمند در زمان شاه سلطان حسين صفوی ساخته شده و منسوب به حسين خان والی لرستان مي باشد . در دوره قاجاريه به پل محسنيه معروف گرديد. اين بنا به شماره 2354 در فهرست آثار ملی ايران به ثبت رسيده است .

زور خانه طيب

اين بنا در قسمت مركزی شهر خرم آباد و به فاصله كمی از قلعه فلك الافلاك و در كنار مسجد توسلی و نزديك مقبره باباطاهر واقع شده است كاربری اوليه اين بنا ابتدا به صورت حمام بوده و بعدا به سه قسمت زورخانه, ساختمان دكاكين سنگ تراشان و محل سكونت تبديل شده است . مساحت كلی بنا 5/282 متر مربع و ورودی آن از قسمت جنوبی بصورت يك دروازه مستطيل شكل كوچك است كه داراي دو ورودی هلالی شكل است 1-ورودی بزرگ 2-ورودی كوچك كه در داخل ورودی بزرگ تعبيه گرديده است ورودی كوچك به جهت اينكه هنگام ورود افراد به داخل زورخانه سر خود را خم نموده و حالت تعظيم ايجاد گردد شكل گرفته است. اين بنا از آجر ساخته شده دارای دو گنبد جداگانه و مربوط به اوايل پهلوی است .

آسياب گبری

اين بنا در سطح شهر خرم اباد ( قسمت جنوب شهر ) در محله حسين آباد واقع شده است .اين اثر ازجمله بناهای عام المنفعه و قديمی شهر خرم آباد می باشد.كه دارای پلان مستطيل وبه شكل مكعب به طول 26 متر , عرض 6 متر و ارتفاع 5/11 متر و با استفاده از سنگهای تيشه خورده، قلوه سنگ همراه با ملات ساروج ساخته شده است اين اثر احتمالاً متعلق به شهر شاپورخواست (ساسانی ) بوده تا دوره قاجاريه عملكرد داشته و مورد بهره برداری قرار گرفته است . اثر مذكور به شماره 3639 در فهرست آثار ملی ايران به ثبت رسيده است .

گرداب سنگی (گرداو بردينه)

در غرب شهر خرم آباد دركنار ميدان تختی بنايی مدور متشكل از يك ديواره عظيم سنگی كه بصورت مدور دور تا دو چشمه ای فصلی احداث گرديده است . قطر اين بنا 18 متر با محيط 256 متر مربع با پهنای 3 متر و بلندی  آن تا كف چشمه 1۸متر است . اين بنا دارای دريچه ای به ابعاد 90×160 برای هدايت آب آشاميدنی و توزيع آن در سطح شهر شاپورخواست ، مشروب نمودن اراضی و بهره برداری از آسيابهای آبی بوده است. مواد و مصالح آن از سنگهای  لاشه همراه ملات ساروج ( آهك و گچ و . . . ) می باشد كه در ساختمان پل شاپوری وخرابه های شهر شاپورخواست مشاهده شده است. اين بنا به شماره 1274 در فهرست آثارملی ايران به ثبت رسيده است.

خانه آخوند ابو

در مرکز شهر خرم آباد و در ضلع غربی قلعه تاریخی فلک الافلاک بنایی زیبا مربوط به اوایل پهلوی قرار دارد . این اثر ارزشمند که یکی از قدیمی ترین خانه های قدیمی شهر خرم آباد محسوب می شود درسالهای اخیر توسط سازمان میراث فرهنگی مرمت شده ودر فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است هم اکنون به عنوان کارگاه هنرهای سنتی جهت آموزش هنر جویان و کارآموزان هنر های سنتی استان از آن استفاده می شود.

سنگ نبشته

این سنگ نبشته که خط کوفی بر روی آن حک شده‌است در قسمت شرقی شهر خرم آباد قرار دارد این سنگ بصورت یک مربع تراشیده است و در روی آن راجع به سند مالکیت چرای دامهای موجود در آن زمان حک شده‌است.

این سنگ نبشته به گونه‌ای ساخته شده‌است که چهار وجه آن به سوی آثار باستانی :

۱- پل شکسته

۲- مناره آجری

۳- قلعه فلک الافلاک

۴- حوض موسی

نشانه رفته‌است این سنگ ریشه در کوه دارد و در چند سال اخیر به علت توسعه جاده برش داده و جابجا شده‌است.

در  مركز شهر خرم آباد ( ضلع شرقی – خيابان شريعتی) و در مسير قديمی شاپور خواست به خوزستان سنگ نوشته ای  به شكل مكعب كه بصورت يكپارچه متصل به صخره ای طبيعی بوده است، قراردارد . ارتفاع متون كتبيه دار با احتساب دوپله در چهار ضلع سنگ نوشته 344 سانتيمتر است اين كتيبه به خط كوفی و زبان فارسی دور تا دورستون سنگی تحرير شده است در گذشته به بردنوشته معروف بوده است .

كتيبه با بسم الله شروع شده و موضوع آن مربوط به حكم امير اسفهسا لار كبير ظهيرالدين و الدوله معين الا سلام طغرل لتكين ابوسعيد برسق در خصوص بخشش علفچر در چراگاه های شاپور خواست و ممنوعيت برخي سنتهايی ناپسند در عهد سلطنت ملكشاه سلجوقی به تاريخ 513 هجری قمری است . اين يادمان  فرهنگی مربوط به دوره سلجوقی  وبه شماره 398 در فهرست آثار ملی ايران به ثبت رسيده است .

مناره آجری

این مناره در جنوب شهر واقع شده که از ۹۹ پله به صورت دایره‌ای ساخته شده‌ است که درآن سازمان جهت اعلام فرامین به رعایا و نگهبانی استفاده می‌شده‌ است.

اين يادمان ارزشمند، بنائي است استوانه ای شكل در قسمت جنوبی شهر خرم آباد  كه به عنوان ميل راهنما و جهت  هدايت كاروان ها در كنار شهر قديم شاپور خواست احداث گرديده است بقايای معماری سنگ و گچ با ديوارهاي ضخيم در مجاورت مناره (پارك ، ميدان شقايق فعلی ) بيانگر وجود تأٍسيساتی نظير كاروانسرا و مسجد و .... گرداگرد بنا در گذشته می باشد . با توجه به سبك معماری بنا ، احتمالاً تاريخ ساخت آن به دوره فرمانروائی ديليمان برميگردد . بلندای آن بر اثر عوامل طبيعي كاهش يافته و اكنون با احتساب پايه سنگی ، ارتفاع آن به 30 متر می رسد . قطر بنا  در پائين ترين قسمت به 5/4 متر كاهش می يابد . فضای داخلی آن از 99 پله تشكيل شده است . ورودی مناره در جبهه غربی روي سطح پايه قرار گرفته است .  اين بنا ارزشمند مربوط به دوره آل بويه (ديلميان)ميباشد و به شماره 376 در فهرست آثار ملی ايران به ثبت رسيده است.

حمام گپ

اين بنا در مركز شهر خرم آباد در كنار ميدان گپ واقع شده و منسوب به حسين خان ساكی است . احتمال می رودبا بنای پل گپ خرم آباد هم دوره باشدكه در دوره شاه سلطان حسين صفوی بنا شده است . مساحت آن قريب به790 متر مربع می باشد، به نظر می رسد در ادوار بعدی نيز در آن تغيراتی در آن لحاظ شده باشد. تزئينات ساده گچبری در رسمی بنديهای زير گنبد آن وجود دارد و هيچ شواهدی دال بر وجود نقاشی و آهك بری در آن وجود ندارد.
در گذشته آب رسانی بنا از چاهی موسوم به گور يا گاورو كه در قسمت تون قرار دارد. تامين می شده و فاضلاب آن از طريق تنبوشه های در زير خيابان فردوسی به رودخانه می ريخته است . در قسمت بينه 2ستون سنگی ودر گرم خانه نيز 4 ستون سنگی وجود دارد،قوسهای اجرا شده در بنا همگی از نوع شبدری كند می باشد. اين بنا مربوط به دوره صفويه وبه شماره 2357 در فهرست آثار ملی ايران به ثبت رسيده است .

موقعیت جغرافیایی:

قلعه تاریخی فلک الافلاک بر بلندای تپه ای باستانی و در مرکز شهر خرم آباد واقع شده است . حریم این بنای باشکوه از سمت شرق و جنوب  غربی به رودخانه خرم آباد ، از غرب به خیابان دوازده برجی و از شمال به خیابان دوازده برجی و از شمال به خیابان فلک الافلاک محدود می گردد .

تاریخ ساخت بنا:

از تاریخ ساخت بنا یا بانی آن ، آگاهی دقیقی در دست نیست . همین اندازه می دانیم که این بنا ، از یادگارهای شهر کهن << شاپور خواست  >> بوده و بنای اولیه آن را به زمان شاپور اول ساسانی در قرن سوم میلادی نسبت می دهند .

ویژگیها:

احداث بنا بر فراز صخره های سنگی و اشراف کامل آن به دره تارخی خرم آباد و نیز جاری شدن چشمه پر آب گلستان از دامنه شمالی تپه از ویژگیهای اصلی بنا به شمار می آیند . از سوی دیگر نزدیکی بنا با غارهای پیش از تاریخ دره خرم آباد و دیگر آثار دوران تاریخی نظیر سنگ نبشته ، مناره آجری آسیاب گبری ، پل شکسته و گرداب سنگی ، بیانگر پیوستگی تاریخی قلعه با آثار یاد شده می باشد .

معماری

معماری کنونی بنا ، بیانگر الحاقات فراوانی است که در دوران های گوناگون به دان افزوده شده ، بیشترین این تحولات مربوط به دوره صفویه تا قاجار می باشد . بر اساس مدارک تصویری تا حدود یکصد سال پیش بارویی دوازده برجی در پیرامون بنای فعلی وجود داشته ، که اکنون آثار این برج از آن در محوطه شمال غربی قلعه ، قابل مشاهده است . وسعت تقریبی بنا 5300 متر مربع ، شامل 8 برج دو صحن و 300 جان پناه می باشد . ارتفاع بلند ترین دیوار تا سطح تپه 23 متر و مصالح آن از سنگ آجر ، خشت و ملات گچ و آهک است . ورودی بنا به سمت شمال و در بدنه برج جنوب غربی تعبیه شده که پس از گذر از راهرو ورودی به حیاط اول وصل می گردد .

نام های قلعه فلک الافلاک در کتپ تاریخی

از اين قلعه در منابع تاريخي مكتوب با نامهاي متفاوت «دژ شاپور خواست»، «سابرخاست»، «دزبر»، «قلعه خرماباد» و سرانجام «قلعه فلك الافلاك» يادشده است. نامگذاري اخير از دوره قاجاريه روي اين بنا مانده و مي توان گفت مناسب ترين نامگذاري قلعه است.

موزه قلعه فلک الافلاک

قلعه فلك الافلاك پس از ثبت در فهرست آثار ملي كشور، موزه فلك الافلاك نام گرفته و شامل بخش هاي مردم شناسي، هنرهاي سنتي و باستاني شناسي مي شود. در تالار موزه مردم شناسي، عكس ها و ماكت هاي كوچك و بزرگ متعددي از شيوه ها و رسوم گوناگون زندگي مردان وزنان عشاير و روستايي در منطقه لرستان به نمايش گذاشته شده است. يكي از ديدني هاي موزه مردم شناسيي سنگ قبرهاي اهالي منطقه است كه با ديگر نواحي ايران تفاوت بنيادي دارند. در اين نواحي رسم بوده كه بالاي قبر، سنگي عمودي كار گذاشته و روي آن صحنه هايي از زندگي فردمتوفي را حجاري مي كرده اند. به عنوان مثال اگر متوفي شكارچي بوده، روي سنگ قبر عمودي وي تصاويري از اسلحه، شكار و… حك مي كردند.
بخش قابل توجه ديگر موزه فلك الافلاك، تالار باستان شناسي است. در اين قسمت، تعداد زيادي اشياي ارزشمند مفرغي، سفالي و سنگي متعلق به هزاره هاي پيش از ميلاد به نمايش گذاشته شده است. اين آثار طي سالهاي اخير از قاچاقچيان و حفاران غيرمجاز ضبط شده يا در پي حفاري و كاوش گروههاي باستان شناسي به دست آمده و مجموع آنها بيانگر قدمت، ديرينگي و پيشرفت تمدن كهن منطقه لرستان است.

موقعیت جغرافیایی قلعه

فلك الافلاك از شرق و جنوب غربي به رودخانه خرم آباد، از غرب به خيابان و محله دروازه برجي و از سمت شمال به خيابان فلك الافلاك محدود مي شود. محوطه باستاني قلعه در حدود 120هزار مترمربع وسعت دارد و ارتفاع تپه با احتساب ارتفاع ديوارهاي بنا، از سطح خيابان هاي مجاور حدود 40متر است. محدوده داخلي قلعه نيز در حال حاضر 5300مترمربع است.
فلك الافلاك ، هشت برج و دو صحن دارد و فضاي داخلي آن به چهار تالار نسبتاً بزرگ پيرامون دو حياط و تعدادي تالار و اتاق تقسيم شده است. زيرقلعه، چشمه آب بزرگي جاري است كه به چشمه گلسان شهرت دارد و از دامنه شمالي تپه باستاني سرچشمه مي گيرد. درب ورودي بنا درسمت شمال و در بدنه برج شمال غربي تعبيه شده و راهروي ورودي حياط دوم در گوشه جنوب شرقي حياط اول از زير يك طاق نماي رفيع مي گذرد. طاق نماي ديگري معاذي اين طاق نمادر گوشه شمال شرقي حياط اول برپاست و چاه آب قلعه در محوطه پشت اين طاق نما حفرشده است. اين چاه، 40متر عمق دارد و بخش بزرگي از بدنه آن با برش صخره ها به چشمه گلسان راه يافته است. در گذشته آب موردنياز دژ فلك الافلاك از اين چاه تأمين مي شد كه اكنون نيز قابل بهره برداري است.